Google Analytics Alternative Column Arie Cupé: 'Dag Fien'

Column Arie Cupé: 'Dag Fien'

In 1982 debuteerde Arie Cupé in het liedjesprogramma 'Van Oklahoma tot Anatevka' en sindsdien heeft hij in vele voorstellingen acte de préséance gegeven. De meeste recente voorstellingen waar Arie Cupé in te zien was waren “De Jantjes” en “Harrie let op de kleintjes” In de columns die Arie Cupé maandelijks voor ons zal schrijven, neemt hij je mee naar zijn rijke en persoonlijke theaterverleden.

Voor velen zal de naam ‘De la Mar’ verbonden zijn aan het theater aan de Amsterdamse Marnixstraat. De vrouw die het theater in 1947 begon was Fien de la Mar. Haar man, Piet Grossouw was een bouwer en hij schonk haar een eigen theater. Fien noemde haar schouwburg naar haar vader, acteur Nap de la Mar. Maar omdat het enkel de achternaam kreeg - en vandaag de dag dus ook nog steeds draagt - zal het voor mij altijd aan Fien doen denken. 

Wie was Fien de la Mar? Een telg uit een beroemde toneelfamilie. In de dertiger jaren van de vorige eeuw was zij de grootste vrouwelijke ster. Ik heb door de jaren heen heel wat mensen gesproken die haar hebben gezien en meegemaakt. En die vertelden me allemaal hetzelfde, namelijk dat Fien alles kon. Ze schitterde in revues, films, kluchten, toneelstukken (van Shakespeare tot lichte komedies) en in cabaretprogramma’s. In vooroorlogse Nederlandse films zong zij liedjes die later erg beroemd geworden zijn, zoals haar lijflied uit ‘Bleeke Bet’, 1934: ‘Ik wil gelukkig zijn’. 

Fien01

Fien was dus zeer beroemd. Ze was ook heel berucht. Dat kwam door haar stoute karakter. Zeker in haar tijd. Ze kon dingen roepen die in die dagen wat minder voorkwamen dan vandaag. Zo was zij in seizoen 1923/24 gast bij het gezelschap van Cor van de Lugt Melsert, dat voornamelijk de Koninklijke Schouwburg in Den Haag bespeelde. Fien kwam uit een Amsterdamse toneelfamilie, kermisvolk volgens velen. In de jaren dertig werd toneel, zeker in Den Haag, ineens veel sjieker. In Amsterdam kwam iedereen na de voorstelling samen in Schiller en daar was het luidruchtig en feestelijk. Fien zat nu na afloop van de voorstellingen aan de stamtafel in Hotel Des Indes. Dat was daar natuurlijk allemaal veel stijver dan Fien in Amsterdam gewend was. En als ze dan bij zo’n nazit opstond om weg te gaan heeft ze een keer memorabel geantwoord op de vraag van een deftige collega-actrice ‘Ga je al weg, Fien? Ben je moe? Ga je slapen?’. Fien zei namelijk ‘Nee hoor, Fientje gaat neuken. Goedenavond’. In die tijd, moet u denken. Ze shockeerde graag. Met die lage, sonore stem van haar.
En dan de sterren van de hemel spelen op het toneel.

Fien02

In de oorlog werkte ze niet. In 1947 heeft ze dus haar eigen theater geopend. Na de oorlog was de hele speelstijl aan het toneel totaal veranderd. Dat begreep Fien helemaal niet. Publiek vond de weg naar haar theater niet. Ze was ook helemaal geen directrice maar een actrice. Na drie jaar al moest ze haar theater opgeven. Wim Sonneveld, Paul Keijzer en Piet Meerburg namen het theater over. De naam werd veranderd in ‘Het Nieuwe de la Mar theater’, waar Fien woedend om was. Dat ‘Nieuwe’ vond ze vreselijk. Ze zette geen voet meer over de vloer. Fien trok zich terug uit de artiestenwereld. 

Ze kwam nog wel veelvuldig op ‘de Kring’, de artiestensociëteit aan het Kleine-Gartmanplatsoen, waaruit ze vaak stomdronken met een taxi naar huis ging. Toen haar man ziek werd heeft ze hem thuis liefdevol verpleegd. In 1957 stierf haar Piet. Daarna ging ze steeds meer drinken. Ze verloor alle houvast. Zat nu bijna elke avond laveloos op ‘de Kring’. Ze deed een zelfmoordpoging en kwam daardoor in een inrichting terecht. Als mensen haar daar opzochten vertelde Fien; ‘Ze zijn hier allemaal gek. De een denkt dat ie Napoleon is en de ander verbeeldt zich Mata Hari te zijn’.  Een vroegere vriendin van haar man kwam haar opzoeken en vroeg ‘Ken je me nog, Fientje? Ken je me nog?’. ‘ Nou, toen heb ik maar net gedaan of ik echt gek was. Je bent actrice of niet’, vertelde Fien. Toen ze weer thuis was begon het drinken weer. Opeens werd ze in 1960 geëngageerd door het gezelschap van Karl Guttmann. Daar heeft ze, na 10 jaar, weer even gespeeld maar kreeg met iedereen ruzie. Ze begreep de wijze van toneelspelen nu helemaal niet meer, ‘al dat psychologiseren!’. In de komende jaren deed ze alleen nog maar af en toe een tv-optreden.

Met Pasen in 1965, sprong ze uit haar raam aan de Beethovenstraat. Ze heeft nog twee dagen geleefd. Als men haar in het ziekenhuis vroeg ‘Fien, waarom heb je dat in godsnaam gedáán?’, antwoordde ze: ‘Om alles’. Ze werd 67 jaar.

In 1982 schreven Ivo de Wijs, Eric Herfst en Joop Stokkermans een musical over haar met de titel ‘FIEN’. Jasperina de Jong speelde haar op geweldige wijze. Ook Gerard Cox, Rients Gratama en Loeki Knol hadden mooie rollen. Ik was op de première in Carré en beleefde een avond, zoals ik maar weinig heb meegemaakt. De musical was een eerbetoon aan een geweldige artieste. En in de zaal voelde we allemaal dat het een bijzonder mens geweest is, met een dramatisch einde, waar we veel respect voor moesten hebben. Een soort postuum eresaluut aan een geweldige collega.

Fien05

In 2005 zou het Nieuwe de la Mar sluiten en gesloopt worden, om 5 jaar weer herrezen open te gaan. Dat werd het De La Mar Theater zoals we dat nu kennen. Naar aanleiding van de sluiting kwam er een paar maanden voor de sloop een programma over de geschiedenis van het theater. Mensen als Rob vd Meeberg, Tony Neef en Ellen Pieters deden mee. Hans van Willigenburg praatte alle scène’s en liedjes aan elkaar. Ik mocht Fien spelen. Dat vond ik uiteraard heel bijzonder om te doen. Ik hoefde me niet echt in te lezen. Wist eigenlijk al heel veel over haar. Zag haar oude films weer. Draaide haar platen. Herlas een originele brief van Fien, die ik in mijn bezit heb. Het was heel fijn deze voorstelling te spelen.

Fien04

Jacques Klöters zei na afloop tegen me: ‘Nu weten we het zeker, Fien was een man’. Dat was aardig. Het was bedoeld als een eenmalige voorstelling, maar door het grote succes hebben we later nog een avond gespeeld.
Maanden later, toen de deuren écht bijna dichtgingen werd er nog het boek ‘Doek’ van Henk van Gelder gepresenteerd. Ik was gevraagd om daar het boek aan verschillende personen uit te reiken als Fien de la Mar. Dat heb ik natuurlijk gedaan. Ik voelde me zeer vereerd. Ik heb toen ook haar lijflied ‘Ik wil gelukkig zijn’ gezongen. Toen het theater al half in puin lag ben ik daar nog één keer geweest om als Fien de la Mar een foto te maken. ‘Fien neemt afscheid van haar theater’.

Dag Fien. Je naam blijft in Amsterdam áltijd leven!

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. To find out more about the cookies we use and how to delete them, see our privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive Module Information