Column Arie Cupé: DAG OME JAAP

  In 1982 debuteerde Arie Cupé in het liedjesprogramma 'Van Oklahoma tot Anatevka' en sindsdien heeft hij in vele voorstellingen acte de présence gegeven. De meeste recente voorstellingen waar Arie Cupé in te zien was waren “De Jantjes” en “Harrie let op de kleintjes” In de columns die Arie Cupé maandelijks voor ons zal schrijven, neemt hij je mee naar zijn rijke en persoonlijke theaterverleden.  

Tekstschrijver Jaap van de Merwe (1924-1989) maakte prachtige teksten. Schitterende vertalingen van liedjes van o.a. Brecht en veel origineel eigen werk. Jaap trad ook zelf op. Bijvoorbeeld in zijn eigen cabaret dat hij in 1959 had opgericht. Ook toen al bleek dat zijn medewerkenden veel betere uitvoerenden waren dan hijzelf; Adèle Bloemendaal, Marjan Berk en Ruud Bos. En dat zal altijd een moeilijkheid blijven. Hij schreef prachtig, maar hij moest het een ander laten dóen. En door de jaren heen waren er natuurlijk nog veel meer grote mensen die teksten van hem gingen zingen, mensen als Jenny Arean, Gerard Cox, Wim Kan, Frits Lambrechts, Nelly Frijda, Leen Jongewaard.

Hij was gespecialiseerd in liedjes waarin de maatschappij kritisch bekeken werd. En daarom werd zijn werk ook wel rood genoemd, wat het ook absoluut was. Socialistische en róde liederen! Het radio- (en later televisie-) programma met de titel ‘’t Oproer Kraait’ zou veel pareltjes van teksten opleveren. Mijn persoonlijke favoriete liedjes van Jaap werden allebei geweldig gezongen door Jenny Arean: ‘Geen interesse, meneer Kerk’ en ‘Pluizen in de wind’. Hij schreef voor beide liedjes de tekst én de muziek; zoek het op youtube of op andere internetbronnen, gaat het horen! In de zestiger jaren vertaalde hij ook met groot succes de Engelse tv-serie ‘Steptoe and Son’, die in Nederland ‘Stiefbeen en zoon’ zou gaan heten met Piet Römer en Rien van Nunen in de hoofdrollen.

Hoes Een echte Hollander Liedjes van Jaap van der Merwe

Wij hadden thuis LP’s waarop het werk van Jaap te horen was: ‘’t Oproer kraait’ en ‘De oproerkraaiers’. De titels zeggen al genoeg, nietwaar. Wondermooie liedjes. Toen Guus Vleugel in 1972 voor de show ‘Jasperina’s grote egotrip’ voor Jasperina de Jong het lied ‘De bezetting’ schreef, haalde hij ook Jaap van de Merwe even aan. Het lied gaat over een bezetting van Soestdijk en van Koningin Juliana. Ergens in het lied laat Guus Jasperina zingen: ‘…..Dan komt ook Jaap van de Merwe, en hij zingt met vaart en verve, een rebels refrein of twee, heel het hof dat neuriet mee, en de koningin en de koningin en de koningin die ging uit wandelen…’. De muziek is van Joop Stokkermans.

Als klein jongetje probeerde ik zelf ook liedjes te schrijven. Voorzichtige pogingen. En het werden er natuurlijk steeds meer. Ik heb ze allemaal nog. Niet bruikbaar en heel kinderlijk, maar toch. Mijn vader vond op een bepaald moment dat ik mijn liedjes moest laten lezen door iemand die er verstand van had: Jaap van de Merwe. ‘Stuur er een paar naar hem op, zijn adres staat vast in het telefoonboek’. Dus dat deed ik. Al na een paar dagen ontving ik een briefje van Jaap met de uitnodiging om eens langs te komen. Het lied ‘Mijn minnaar had m’n vader kunnen zijn’ had zijn aandacht getrokken en dat is nogal logisch als ik dit nu overdenk. Ik was dertien jaar!

Brief Jaap van Merwe aan Arie Cupe
Dus ik ging naar de Michelangelostraat in Amsterdam, waar Jaap woonde. Dat was vanuit de Bos en Lommerbuurt nog een hele reis op die leeftijd. Helemaal naar Zuid! Een stadsdeel waar ik hélémáál nooit kwam. Het geestige is dat wij er nu zelf wonen. Maar goed, tóen was het voor mij toch echt een onderneming. En héél spannend! Ik ging een grote schrijver ontmoeten! Ik werd allerliefst ontvangen. En ik ben heel vaak bij hem langs mogen komen om over het schrijven van liedteksten en scènes te praten. Hoe bouw je iets op, waar zit het hart, waar gaat het naar tóe, wat wil je nou eigenlijk precies zeggen en gebrúik de taal’. Dierbare en zeer leerzame bezoeken.

Hij werd ‘Ome Jaap’ voor me en zo zou hij ook zijn briefjes aan mij gaan ondertekenen. Ik heb er veel van geleerd, want nog steeds denk ik af en toe aan zijn adviezen. Ik weet dat veel mensen Jaap om mee samen te werken een onredelijke, opvliegende man vonden, maar ik heb dat nooit ondervonden. Ik werkte natuurlijk ook niet mét hem, maar luisterde naar zijn wijze lessen. Dan word je ook niet boos natuurlijk. Ik kan me wel van alles bij zijn opvliegend karakter voorstellen, want in zijn werk zit ook een hoop kwaadheid natuurlijk.

Jaap schreef uiteraard ook voor theater. Zoals de musical ‘Hadjememaar’ met o.a. Wim Wama, Karin Bloemen en Hanny Vree. En ‘De ongelofelijke avonturen van Pieter Jelles’ met o.a. Gees Linnebank, Nelly Frijda en Ine Kuhr. In 1988 werkte Jaap aan het script voor een nieuwe musical: ‘Heijermans’, een musical over onze grote toneelschrijver. De producent was Nooy’s Volkstheater van Marty en Ger Hinrichs, de zonen van Beppie Nooy jr. De voorstelling was gepland voor seizoen 1989/1990. In december van 1988 had Jaap de broers gezegd dat ze naar een bepaald radioprogramma moesten gaan luisteren, omdat daar iemand in zou optreden die zeer geschikt zou zijn voor de nieuwe musical. ‘Arie Cupé zingt daarin een paar liedjes’. Een dag na mijn radio-optreden werd ik door Marty Hinrichs gebeld om op hun kantoor te komen praten over ‘Heijermans’. Zonder ik het wist had ik via de radio auditie gedaan. Ik werd aangenomen. Ik was natuurlijk enorm opgetogen om nu eindelijk écht met Ome Jaap te gaan werken. Ik was inmiddels ook geen 13 meer, maar 26 jaar. Ik had hem natuurlijk ook bedankt voor het feit dat hij me zo naar voren had geschoven.

Op zondag 19 februari 1989 kwam er via de radio het nieuws dat Jaap van de Merwe aan een hartaanval was overleden. Hij was pas 64 jaar. Een vreselijk bericht. Zijn begrafenis in Amsterdam werd natuurlijk druk bezocht door velen uit onze theaterwereld. Het bleek dat het script van ‘Heijermans’ waaraan hij werkte niet af was. Ze zochten naar iemand die het in de geest van Jaap kon afmaken. De broers Hinrichs kregen van de literair agent van Jaap, Hemmo B. Drexhage, daar echter geen toestemming voor omdat ze het niet overeenkwamen over de inhoud van het script. De musical ging dus niet door. Marty zei me dat uitstel hierin géén afstel betekende, maar hij wist natuurlijk niet wanneer het wél zou gebeuren.

Later, voor seizoen 1991/1992, lieten Marty en Ger Hinrichs door Frits lambrechts en Arthur Japin een nieuw script schrijven voor de musical ‘Heijermans’. Toen ik van deze plannen hoorde en contact zocht, bleek dat ik daar nu helaas niet meer in mee zou spelen. Dat was wel even een bittere pil. Maar goed. Ik werd toen gelukkig door Jos Brink gevraagd om in diens musical ‘Revue Revue’ een rol voor mijn rekening te nemen en die musical hebben we twee seizoenen lang met groot succes gespeeld.

En nu, ruim dertig jaar na de dood van Jaap van de Merwe, sta ik met regelmaat nog vaak bij hem stil. Ik draai zijn liedjes en geniet daar dan weer van. In 1992 schreef Jacques Klöters voor Jenny Arean een lied over Jaap met de titel ‘Roos in de kou’: ‘…..In het café koop ik een roos en denk aan jou, roos in mijn vuist, roos in de kou, roos op je graf…’. Een prachtig lied over een geweldige tekstschrijver en componist.

Ondertekeing Ome Jaap

Dag Ome Jaap!

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. To find out more about the cookies we use and how to delete them, see our privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive Module Information